A miña Yaya

E digo eu que falar dunha aboa e non falar da outra, non queda ben ¿Verdad? Pois imos aló
Maceu alá polo 1911, era a 9º de 13 irmáns, entre os 13 había dous pares de xemelgos. Dos 13 irmans, houbo de todo un pouco, un emigrou a Arxentina, outro foi militar, outro foi empresario, algúns traballaban en Bazán, ¿e as mulleres? Case todas amas de casa, Unha foi mestra de barrio Ela foi das que quixo ser ama de casa, ben querer….querer, non sei eu.
Non, non vos estou a gastar unha broma. Ainda que a sua historia empeza coma a de Aurora, non é Aurora, e que eran irmáns. Parecíanse no físico, as duas eran baixiñas, así saiu a neta, un pouco mais alta que elas, pero por ahí por ahí, mais ou menos.
Pero, ímonos centrar en Pepita, que así se chamaba.
Pois ben, naceu en Guimil, unha pequena aldea tirando pola Ponte de Porco a dereita ou a esquerda, según por donde se vaia. Pero como os galegos non sabemos moi ben si imos o vimos, pois ahí queda a cousa. A aldea é de esas que ten 4 veciños, e creo que agora xa ten menos. Fun varias veces de cativa, Gustábame ir, sempre ibamos un lote de xente a pasalo día. Non sei moi ben por qué naceu aló. A miña familia non era daquelas terras.
O pouco de nacer, xa se viñeron para Ferrol, e aquí creceu e fíxose moza,
Aquí coñeceu o meu abó, que era asturiano e traballaba no FEVE ainda cando se estaba facendo. Casaronse e se foron polo mundo adiante. A sua primeira parada foi en Ourense onde naceron 3 dos seus 4 fillos. E seguiron tirando hacia o este.
A miña aboa Pepita, que eu sempre chamei yaya. Andaba metida en cousas de política, ela daba mitines, as escondidas claro, e dicia cousas como por exemplo “Os curas casados ou castrados” Coñeceu a Dolores Ibárruri (La pasionaria) Por todo isto e os seus mítines, o meu abó pagaba as consecuencias. O meu abó sempre foi o meu yayu, estivo varias veces no cárcere, e os seus cuñados, algúns deles militares de alto rango o sacaban de chirona, pero non era él o revolucionario, ainda que a miña yaya, tiraba moito del, era moita muller, para un corpo tan pequeno. Foron tirando tirando hacia o este. Ata que se toparon con o Meditarreneo. E alí preto do mar asentaron a sua vida. A miña yaya asentou a cabeza.;ou iso ou se quedaba sen marido, E alí naceu a sua 4º filla, a miña nai. Que paradoxica é a vida. Os fillos que naceron en Galicia se foron a Barcelona e a que naceu en Barcelona, veuse para Galicia. Os seus fillos maiores deronse de conta que non estaban bautizados ata que se quixeron casar. E non podían sen a fé de bautismo, os 3 se bautizaron sobre os 20 anos.
Eles viñan todolos vrans para Galicia, aló polo mes de maio, se viñan a pasar a calurosa estación catalana a Galicia e os fríos invernos galegos os pasaban no mais benigno catalán. Era entón cando iamos a Guimil, cando viñan os meus yayus de Barcelona.
Era toda unha festa. Iamos a buscalos a Infesta, a Betanzos. O meu yayu viña cargado cunhas cantas gaiolas de paxaros: Canarios, xilgueiros, uns co pico roxo, outros verdes, en fin, a miña casa convertiase nunca paxarería. Os cativos da zona viñan a ver os paxaros, e como eu chamaba yayu o meu yayu, eles tamén o chamaban así. Agora parece curioso, pero era tan normal en aqueles tempos que os demais nenos chamaran así o meu abó.
A miña yaya morreo un poco antes que a miña aboa Aurora, para min Aurora sempre foi Madriña, ainda que a miña madriña era a miña yaya. Pero como era a madriña do meu irmán e el a chamaba así, pois eu non ia ser menos. A sua morte foi en un ai, dixo “ai”, e morreu
A miña nai foi o enterro con 3 dous seus 13 irmans, ainda que daquela xa non quedaban tantos. E tiveron a mala sorte que aló polas castillas, un retén da Garda Civil, lles puxo o cepo e lles reventaron as 4 rodas do coche. Foi daquela cando escaparan uns etarras dunha carcere de non sei donde. E había controles por todas partes. Non pararon no control, e lles levantaron o cepo. Encañonados por 4 gardas civís, os madaron sair do coche. Cando o meu tío (tio-abó) lles ensinou o seu carnet militar, cadráronse todos, e no mesmo coche patrulla os levaron a cidade mais cercana a cambialas rodas do coche. En fin , ata no seu enterro tivo problemas cas autoridades
O meu yayu continuou vindo a pasar aquí os vrans. Durante uns 4 catro anos mais ou menos, e despois aló foi tamén.
Agora dos 13 irmáns so queda unha, unha das mais xóvenes,

Unha mestra de barrio

Hoxe vou falar dunha mestra de barrio nos anos da posguerra civil española.
Naceu un 13 de xaneiro, alá polo 1913, era a 10º de 13 irmáns, entre os 13 había dous pares de xemelgos. Dos 13 irmans, houbo de todo un pouco, un emigrou a Arxentina, outro foi militar, outro foi empresario, algúns traballaban en Bazán, ¿e as mulleres? Case todas amas de casa, menos ela, que quixo estudar.
E así foi, cando tivo a idade, presentouse o exame de mestres e obtivo o titulo, iba unha vez a semana a Coruña a prepararse para este exame, e tódolos días a unha academia que había en Ferrol, no Valle-Inclán. E que estaba dirixida por un tal Don Serafín. Case lle fai a faena este Don Serafín, xa que tivo os seus mais e os seus menos con esta futura mestra. Él pensaba que as mulleres estaban feitas para ser amas de casa, coidar os seus fillos e ó seu marido, e se lle colara, non unha, senon duas mulleres na sua academia. O final conseguiuno, ela, e a sua amiga tamén. Ser profesora.
A sua escola estaba situada na parte dabaixo da sua casa, entrando a esquerda. Esta casa tiña o nº 13, que a persegueu toda a sua vida, dunha rúa do seu barrio, Podo imaxinar como era: Un pequeño encerado de pizarra negra; varias mesas, cada unha da sua maneira, que ia recollendo dos colexios cando xa non valían para moito, de esas de madeira, cunha tapa que facia as veces apoiadeiro para escribir, e facían unha especie de caixón donde se metían os libros e libretas; outros pupitres tiñan debaixo unha táboa para meter as cousas; tamén durante a Républica, ainda que pouco a colleu coma mestra, tiña un crucifixo colgado na parede, enriba do encerado, despois cando Franco gañou, o retrato do dictador acompañaba o crucifixo, un pouco mais abaixo, a altura dunha das aspas pequenas, según ela Deus dáballe coscorrons na testa a Franco polas noites a modo de martelo.
¿E qué xente ia a esta escola de barrio? Pois iban dende os nenos do barrio, polo día, ata xente que tiña que sacar o seu certificado de escolaridade polas noites, para poder ingresar no exercito o para poder acceder as prazas de aprendices de Bazán. Tamén tiña as suas horas para as mulleres que non sabían leer, escribir, nin as 4 regras.
E ¿Qué e cómo cobraba? Moitos dos que ían a escola desta mestra non podían pagar en cartos, pois lle pagaban en especias, moitas veces, que si unha ducia de ovos, que si un saco de patacas, e outros, lle decían que lle pagarían co seu primeiro soldo (Estaba moi avanzada para o seu tempo esta mestra xa pensaba no plan Boloña) Así estivo dando clases e aprendendo ós seus alumnos. Casou e tivo o seu primeiro fillo, entón deixou as clases de polo día, e dedicouse a dar as clases, só, para adultos.
Tivo outro fillo mais, e entón deixou de dar clases e centrouse na sua familia. O seu marido tiña un bo traballo, e ela xa non tivo que traballar mais. Os seus irmans tamén estaban ben situados, e non facía faia aportar cartos para a familia.
A mala sorte empezou a chegar con a morte do seu fillo maior, os 13 anos, dunha leucemia. Ahí se puxo de luto, e xa non o quitou mais. Anos despois morreu o seu marido, e o luto proseguía na sua vida. Iban morrendo irmáns, e ela seguía de negro.
O seu fillo pequeno casou e tivo dous fillos, cando estes ainda eran cativos, a mala sorte machacou de novo sobre esta muller, e morreo o único fillo que lle quedaba. Transcurría o ano 1975, non puido ver como España ia despertando de 40 anos de dictadura
Ela morreo no 1985, Non era moi maior cando morreo tiña 72 anos. Moita xente foi o seu enterro, nunca tanta xente vin en ningún outro.
Ela, aprendeume a leer e escribir. Antes de que eu empezara a ir a escola, foi un adelanto para min. Mentras os outros aprendian as letras, eu leía xa a Vicky o Vikingo.
Ainda agora, lévome sorpresas cando a xente, me pregunta e ti de quén eres. E eu digo “Son a neta de Aurora”. E me contestan “Ah si, a mestra, Dona Aurora”

Imos ser nos os que levantemos o pais

Si, si, os sufridores fumadores, levantaremos o pais de esta crise sen fondo. A pesar que nos restrinxen os espazos, nos teñen como animais enxaulados en bares, aeroportos, e demais lugares públicos, con as subidas de prezos do noso vicio, imos levantalo o pais. Esa é a clave.
Os parados que xa acabaron as suas prestacións, xa volverán a cobralas, grazas a nos
Xa volverá a funcionar a lei da dependenza, porque xa habrá de novo fondos para estes fins. Grazas a nos
Levantemos muros, xaulas, poñamos unha burbulla a cada fumador, para que non moleste os demais, que acabaremos con o paro.
Pero ¿Cómo so fumas dous paquetes diarios? Non, non, iso non, tes que fumar polo menos 1 cartón diario, se non , non podremos sufragar, o gasto público do pais. ¿Cómo so hai este numero de fumadores? Non, non haino que incrementar, que non chega para pagar o deficit estatal.
E mentras, nos , os apestados, metidiños nas gaiolas, sen rechistar

Na Galiza en GALEGO

Todos os dias veño escoitando o mesmo discurso en todas as partes con respecto a lingua. A verdade que eu non sei donde se meteron os galego falantes e defensores do galego o 1 de marzo, visto o resultados que acadaron esas eleccions galegas. O tamén pode ser verdade que moitos dos que votaron a Freijoo non están de acordo con a sua política linguistica. E este estase equivocando, ben esto xa o sei eu, que se está a equivocar.
Agora vai facer unha consulta os pais dos alumnos para ver en qué idioma quere que se lles ensine, se en galego ou en castelán. !Os pais dos alumnos¡, pregúntome eu, qué sabrán moitos pais de alumnos de como ten que ser a educación, con respecto a ensinanza, dos seus fillos. Tamén me pregunto si eu, que non son nai, pero pago os meus impostos para que os cativos estudien gratuitamente, non terei dereito a opinar. Ou tamén debería de meterme na política económica, xa que parte dos meus impostos van a parar as mans dos ricos banqueiros, tamén na política armanmentistica, e na politica exterior, tamén no lanzamento de satélites, ainda que da maioria de estas cousas non teño nin puta idea, pero qué mais da, se os pais poden decidir en que idioma se lles ensina os seus fillos, eu tamén podo meterme en como han de facerse todas esas cousas, ainda que non sexa unha experta en economía, nin en politíca exterior, nin en armamentos, nin moito menos en lanzamento de satélites.
Outra das cousas que quere cambiar este goberno, é que os funcionarios non sepan galego, xa que para as oposicions non fará faia que pasen o seu exame de galego ou presenten titulo acreditativo dos seus coñecementos nesta lingua. Os galego falantes non terían dereito a que lles falase en galego, xa agora non o teñen, porque na amioría dos casos a lingua que se utiliza na administración e o castelán. So hai que escoitar a maioría dos politicos do PP en qué idioma falan. E despois din todos fachendosos que o que queren eles é defender os intereses da Galicia frente o mundo mundial, e despois saen con estas cousas de qué, o pouco galego que aprenden os nenos no colexio, querenno quitar así, de súpeto. Qué menos que un funcionario en Galicia sepa falar galego. E poder atender a esas persoas que falan galego, porque non saben falar castelán, en moitos casos é así.
Esto último faime reflexionar sobre o seguinte. A maioría dos que non saben falar castelán, viven nas aldeas, teñen mais de 60 anos, cando eles estudaron, estaba prohibidisimo falar galego ¿Entón como é que agora non saben falar castelán? Ben é certo que naquela época só podían estudar uns poucos.
Outros din que estudar en galego vai en detrimento de outros idiomas que poden ser mais útiles en canto a comunicación con outros paises de outras falas, refírome o inglés, durante moitos anos non se estudiaba o galego nas escolas, e o inglés era obrigatorio dende ben pequenos, mi madriña, que nivelazo de inglés teñen todos os cuarentos e cuarentonas de Galicia, grazas a que non se estudaba galego naquela época e si se estudaba inglés ou francés. Digo os de 40 porque mais ou menos foi a partires de ahí, cando se empezou a poñer unha asignatura, das chamadas marias, nos temarios dos colexios. chamada lingua galega.
Non me extrana nada que no diccionario do DRAE nos chamen tontos os galegos.
Si se coidan os monumentos, tales como a catedral de Santiago, a Torre de Hercules (Está para ser votada monumento da UNESCO nos próximos días) As illas Sisargas, eucaliptos fora da Galicia, non o porto deportivo de Cangas ¿Por qué non facer o mesmo con a nosa lingua? ¿Por qué non mimala e coidarla?
E eu son a primeira en votarme a bronca a min mesma

sorteo de casas rurais en galicia

Despois de un descanso, aquí veño a darvos esta nova.
Aquí en radio cornellá sorteanse estancias en casas rurais en Galicia. Paisaxes inmellorables, e seguramente comerase de maravilla. Tamén se sortean alguns productos da terra, non deixelledes pasala ocasion e adiante a aprticipares todos

Regreso a casa

Nos levantamos temprano esa mañana. Por delante nos quedaba un día trepidante, saltando de un país a otro, con ayuda de los aviones, claro está.
Nuestro primer objetivo era llegar a tiempo a coger el enlace de Montevideo a Madrid, tan solo había unos 45 minutos entre el aterrizaje de uno y el despegue del otro. Llegamos a tiempo, embarcamos las maletas más grandes, nos dirigimos a la puerta correspondiente, y a la hora exacta, llaman a los pasajeros para meterse en el avión. Nos metimos en el micro que nos llevaba al avión. Y entonces, entonces, oí como llamaban a los propietarios de algunas maletas, entre ellas estaba arnoia. Di un salto en el asiento del micro, y me llevaron allí de donde sale el equipaje, allí estaba mi maleta. Y unos cuantos polis vestidos de paisano,
-“¿Alguna de esas valijas es suya? “
- Si, esa es mía
- Por favor, ábrala
-Pero…¿Por qué?
-Por si las dudas señora, hemos visto por el escáner algo sospecho.
Nerviosa, aún no sé cómo, conseguí abrir la maleta. De allí saqué las bragas de último uso, camisetas, pantalanos. Y allí que parecen los yuyitos
-Eso, señora ¿Qué es eso? Démelos, por favor
Miradas de complicidad entre los polis “ A estas las hemos pillado” Les echaron a los yuyitos un líquido que, menos mal dio el color adecuado, es decir estábamos limpias de cualquier tipo de sustancia ilegal.
Después apareció una cajita de cactus, en la que yo había metido otros yuyitos
-A ver ese, por si las dudas, vos sabés
-Sólo son yuyitos hierbas típicas en ju juy

Yo ya no sabía nada, entre 4 polis, arnoia allí al otro lado, mis manos temblaban, El corazón se salía del pecho.
´-Si, si señora ¿Qué son yuyitos?
Pero si en Argentina todo el mundo sabía que eran yuyitos.
Otra vez líquido, otra vez el color correcto.
-Disculpen las molestias, solo es por si las dudas-Esta frase me quedó grabada en la mente.
-Podés recoger, las cosas, todo está correcto.
Yo no era capaz de recoger nada, los polis me ayudaron a cerrar la maleta, la muy puñetera, no se quería cerrar. Me sentaba encima y entonces no podía echarles el cierre. Me levantaba y no podía acabar de cerrarla, salía por aquí la manga de un jersey, por allí la pata de un pantalón… Al final pude cerrarla, pecharla. Ponerle la correa identificativa, quizás esto lo pusieron los polis, no lo sé.El caso que salimos del aeropuerto de Buenos Aires, hacia el de Montevideo, con las dudas si nos volvería a pasar lo mismo en las diferentes aduanas que aún teníamos que pasar.
Cuando llegamos a Carrasco, nos dijeron que nuestro avión se había retasado 8 horas, ya que no daba tiempo a pillar el enlace.
Y allí estaba yo, deseando fumar, y no había ningún sitio permitido para este fin, así que me hice la dueña del baño de señoras y allí con arnoia vigilando por si venía la guardia de seguridad, que de vez en cuando se daba un paseíto gritando “Señoras no se permite fumar en los baños” Como fugitiva, me fumé un cigarro, después aparecieron otras chicas a fumar, casi todas españolas, entonces arnoia se quedaba en la puerta y nos hacía de vigía. Ays cuantos traballiños
No tuvimos más problemas en todo el viaje, solo recuerdo que al embarcar en Madrid hacia Santiago, mi maleta dejó un rastro de líquido de lentillas. Cuantos porrazos debió de llevar, bueno, como no era mía, que era de arnoia jajajaja
Y aquí se acaban las aventuras de dos gallegas en Argentina.
FIN


Agradecimientos
Clau por enseñarnos tan bien Buenos Aires y cuidarnos en el piso de steffy.
Sobrino de Clau por irnos a buscar al aeropuerto
Steffy por dejarnos invadir su piso
Alicia por su recibimiento y acogida en Bariloche
Tesorito por ser tan buen taxista
Alicia´s family por las molestias causadas
Gladys por cocinar tan bien
Juanita por su recibimiento y acogida en Jujuy
César por hacer tan bien de taxista
Juanita´s family por las molestias causadas.
Y a todos cuantos he conocido en Argentina
Y a ti arnoia por la compañía y hacer de vigilante en el aeropuerto de Carrasco

Ultimo día en Jujuy y regreso a Buenos Aires

Este último día en Jujuy, pasó rápido, realmente fue medio día sólo.
Por la mañana fuimos a un mercadillo de ropa usada, kilos y kilos de ropa dispuesta según prendas, aquí faldas, allí camisas, más allá abrigos, gorros, pijamas, calcetines, todo lo que uno se pueda imaginar, esa ropa venía de todas partes del mundo, hasta algo de Marruecos, creo que vimos. Todo ello debajo de un toldo oscuro. Amaná se lo pasó pipa, mirando todo, todo.
Allí quedó el mercadillo, porque imaginando la procedencia primaria de aquella ropa, no me apetecía mucho revolver en ella.
Después del mercadillo fuimos a comer, claro , el último día y no comer, sería faltar a nuestros principios. Comimos una especie de humitas; unas picantes y las otras normales, muy ricas todas ellas.
Y llegó la hora de las despedidas, que difíciles se hacen. Así que lo dejaremos así.
Y vuelta al suplicio de no poder fumar, menos mal, que allí estaba uno de los Morancos, el mayor, transformado en conductor de micro, y una vez pasados los peajes, allá que me fui a la cabina de los conductores a tomar mate y a fumarme unos pitillos, en la compañía del conductor-moranco y el azafato del micro., que me sentaron de maravilla después de la cena.
Poco antes de la cena tuvimos control de narcóticos, pararon el autobús y hubo registro de bolsos, maletas, y algunas personas, por parte de las autoridades. Esa ruta que estábamos haciendo venía directamente de Colombia. No se esmeraron mucho en el registro, pero allí estuvimos parados como una hora.
Después del desayuno hubo otra vez charleta con los conductores en la cabina, tomando mate, fumando, que maravilla, hasta llegar a la 1ª estación de micros en Buenos Aires, a una hora más o menos de la central.
Llegamos por la mañanita, pillamos un remix, y al piso de Steffy a preparar todo para, al día siguiente partir hacia casa..
Pero aún nos faltaba la última comida en Buenos Aires, allí conocimos a un amigo de Alicia, un argentino que se fue a Venezuela hacía años, y regresaba de vacaciones después de no sé cuanto tiempo sin pisar la patria. Muy amable, pero no recuerdo su nombre.
Por la tarde la dedicamos a descansar un poco, y después arnoia y yo fuimos a dar una pequeña vuelta por el barrio. Hicimos las últimas compras, las que se nos habían olvidado y algunas más. Cenamos toblerones con champán, como despedida. Y a la cama que al día siguiente había que madrugar.