O patrón

Fai uns días foi o patrón do meu barrio. Non me dira nin conta, ata que soaron algunhas bombas de palenque. Isto fíxome recordar os patróns que se facían na miña casa cando eu era nena.
Nos xuntábamos o redor de coarenta persoas entre pequenos e grandes Viñan os meus curmáns con seus pais, é decir os meus tíos e tías, irmáns das miñas aboas si, das dúas, xa que a súa vez, estas tamén eran irmáns. Pode soar algo raro, pero para min era o máis normal.
A miña aboa, Aurora, a que eu chamaba madriña, non porque fose a miña madriña, senón porque o era do meu irmán, e como el a chamaba madriña, pois eu tamén a chamaba así. Facía tremenda pota de callos, empezaba ven cedo. A todos lles gustaban os callos da miña aboa. Mercábanse empanadas e bolas de patrón, que previamente se encargaban na tenda. Tamén un queixo para acompañala bola. A miña nai facía carne asada. E xa estaba a comida do patrón. Había que ter bo estómago para xantar de esa maneira, un día de calor de xullo. Despois se poñía o café cas copas de coñac e guinda, agora chámanse chupitos. A guinda a facía a miña aboa, aínda que a guinda nova, de ese mesmo ano, estaba un pouco brava, sempre sobraba algunha dun ano para outro, e despois de acabar con a vella, logo ía a nova tamén. Se poñía a mesa do comedor abertas as alas, e aínda así non cabiamos, claro, cos nenos, xantábamos nunca mesa aparte, na cociña, aínda así aquela mesa facíase pequena, e había que poñer, agora diriamos unha supletoria, que consistía en dous cabaletes cun taboleiro por riba. Iso, si o mantel que non faltase. A mesa, ía dun extremo o outro do comedor-saiña.
Logo do xantar, empezaban os cantos. Os meus tíos: Paco, e Monso facíanse a competencia, a ver cal dos dous cantaba mellor, os dous cantaban moi ben. O meu tío Paco facía dúos con a miña tía Sita, e Monso cantaba como Gardel, o iso dicían, eu aínda non coñecía a ese tal Gardel. O meu curmán Paquito (Fillo do meu tío Paco) tocaba a guitarra, de feito é a súa profesión. Por alí aparecían maracas, timbales, e diversos instrumentos musicais, da sua orquesta, que naquela época ensaiaban no sotano da miña casa. Tamén, naquela época outro curmán meu, que ía para médico, levaba os osos de non sei quen a lavar a miña casa, así que por alí podíase encontrar calquera cousa.
Cando xa os meus tíos cansábanse de cantar, entón empezaba o meu abó, que para min era o meu yayu. Os meus yayus, viñan de Barcelona, ala polo mes de abril, cando alá empezaban os calores, que eles non soportaban, e se ían polo mes de outubro, cando aquí empezaban as friaxes. Eles si eran os meus padriños e os pais da miña nai. O meu yayu cantaba asturianadas, Sempre cun aire triste nos seus pequenos ollos azuis

E xa seguirei noutro momento que agora non teño tempo

Una visita

Hay veces, muy pocas veces, todo hay que decirlo, que doña agobios me visita. Y se queda por aquí un tiempo. Rondando y mirándome de reojo, unas veces está aquí a mi lado, intento espantarla, dando manotazos, y se aleja un poco, pero sigue ahí cerca. Mis espantadas sólo sirven para que se retire, y vuelva a posarse a mi lado , como mosca cojonera.
Intento transmitirle mis pensamientos positivos, y ella acecha con sus malintencionados temores. Intento darle optimismo, y ella persiste en su obstinado pesimismo.
De mometo creo que va ganado la partida, pero aún tiene que dejarme KO, entonces como ave fenix, resurgiré de mis cenizas. Hasta que vuelva a visitarme

A noite de hoxe

Pois , si, hoxe é o San Xoán. o día das fogueiras e luminarias. O día en que se queiman tódalas cousas vellas que hai na casa. O día da purificación, mediante o lume, de todas esas cousas que non nos sirven para nada. Ou que si nos sirven, pero cando queremos encontralas, non somos capaces.
Para algúns é un día máxico, para outros é un día de culto pagano, para outros é un día como outro calquera. Pero a ninguén lle pasa desapercibido que hoxe é o día mais longo do ano.
Eu quemareialgunhas cousiñas, sobre todo herba. Pero tamén botarei o lume algunhas cousas que encontrei por aquí e por alá, para facer un sitio as cousas novas que van asomando.
Feliz vrán a todos
Ah e non vos esquenzades de poñer algunhas flores a lúa de San Xoan E mañá, lavarvos a cara con ese auga

Actualizando

Estaba yo pensando
en escribir algo,
como zel me ha recordado
tengo el blog
un poco abandonado
pues, ¿Que es más facil?
voy a escribir
un prqueño pareado
sin rima y sin repasarlo.
Las sílabas, ni las cuento
que no quiero pasar un mal rato.
Ya no se parece a un pareado
mas, parece algo disperso.
Van saliendo así
Unas cuanta palabras
que no parecen verso
más bien algo incierto
Pero el cometido
esta cumplido
el blog
Ha quedado
actualizado
Ays!
Se me olvidaba
Me falta dedicarlo
Va por ti, Zeltia, amiga
Para que después
no digas

Saraiba

local hero, dire straits

Es increible como en un segundo, en décimas de segundo, puede cambiar la vida de las personas. Con el transcurso del tiempo, ese cambio brusco se va suavizando. Lentamente, poco a poco. Pero como decía alguien por ahí, hay resortes que hacen saltar los archivos del tiempo. Y hacen que se retroceda unos cuantos años. Y recuerdas que hace tiempo, en un día tal que hoy, te veas celebrando cumpleaños, sin saber, que ese será el último

O Fogar da Brétema

O Fogar da Brétema

Conta a lenda que non moi lonxe de aquí, fai xa moitos moitos anos, nun lugar chamado o Fogar da Brétema, habitaba un pobo deses antigos, dos que ninguén se lembra xa,
Eran uns homes adicados o gando, á agricultura, e a recoller de aquí e acolá o que a nai terra lles regalara.
Era unha época de paz e harmonía, Non necesitaban loitar cos veciños para poder sobrevivir, as súas necesidades estaban cubertas. Incluso tiñan un día de festa cada lúa chea. Facían o troco cas poboacións preto deles: leite por peles, legumes por centolas, ferramentas por torques. E claro, tamén era o día escollido para render culto os seus deuses e deusas. Era o día dos druídas. Daquela venerábanse cousas tan sinxelas coma: A nai terra, que lles proporcionaba alimento; o pai sol, que lles subministraba calor e luz; o río, fillo da terra que nacía das súas entrañas; o mar, o gran descoñecido, moitos dos que se adentraban nel xamais regresaban, era unha fonte de misterio, e lle tiñan un gran respecto e temor. Tamén en este sentido de misterio e descoñecemento, rendíase culto a lúa, da cal dicían que cada día entregábase o mar, e este cada día dáballe a auga da vida, a cal devolvía a lúa chea. Pero todos estes misterios eran cousas dos chamans que entendían moito de estes enigmas tan complexos.
Os homes adicábanse mais a venerar os seus deuses locais, que lles eran mais familiares, coma por exemplo, o ídolo local, e fonte de riqueza para a rexión como era, o touro do Fogar da Brétema.

Este era un animal formidable, tanto era así co seu coidado non recaia sobre unha aldea, se non que se repartían o honor entre tódalas aldeas que compoñían o Fogar da Brétema. Xunto co ídolo, labrado en ouro, ían tamén 3 dos mellores exemplares de esta especie. A quenda remataba polo Sanhaim, o xefe da aldea, levaba os touros, axudado polos homes mais fortes do lugar, e cedíanos o mandamais do pobo que lle correspondía o seu coidado durante ese ano. Xunto co ídolo, mailos hastados, entregábanse tamén algúns dereitos, como o de facer as festas da lúa chea para ese pobo durante ese período de tempo; e moi importante, só os que tiñan os touros no seu poder, serían quen, de poder montalas vacas do seu poboado durante esa tempada con eses exemplares. Tamén era costume, que os becerros machos que naceran de outros animais, que non fosen os tres elixidos, serían sacrificados e faríase un gran banquete multitudinario, menos cas testas, que serían enterradas cos cornos para abaixo para render culto o seu ídolo de ouro. Mentres que as femias, servirían para dar leite, peles e traballar a terra. Polo contrario os becerros que nacesen da monta de estes animais serían tratados a corpo de rei, xa que serían os herdeiros dos machos adultos. Cando lles chegase a hora.
Estas e outras costumes, que iremos tratando polo miúdo, cando chegue a ocasión, eran, as que, marcaban a vida de estes pequenos poboados, que no seu conxunto formaban o clan do Fogar da Brétema, coñecido en lugares tan lonxanos que facían falta varias xornadas a pé para poder chegar a eles.
Deuse o caso, cun día, no que a brétema ocultaba por completo a entrada natural polo mar do asentamento; un formidable esteiro, no que, a entrada moi estreita e angosta, estaba vixiada permanentemente polos mais bravos guerreiros da tribu, entrou un barco oculto os ollos mais vivaces. Colouse ata as portas do pobo, principal, o que daba nome á comarca. Sen que ninguén se dera de conta da chegada dos intrusos. Cando o neboeiro se espallou os lugareños, viron o barco fondeado preto da veira da costa. Todos e cada un dos habitantes do pobo achegáronse a ribeira, atraídos pola curiosidade.

Era esta unha embarcación estrana, nunca se vira unha semellante por aquela zoa. Era mais grande que ningunha das utilizadas por alí, tiña un gran mástil central, pero o que mais chamaba a atención dos veciños, eran ás dúas figuras que tiña na proa e popa, dous enormes cornos . Cando mais ensimesmados estaban ollando o barco, unha chalupa, empezou a baixar polo seu costado.

O xefe do poboado púxose a fronte, a súa dereita o mago, e tras deles os guerreiros. Mais atrás as mulleres e nenos. Si quixeran atacar xa o terían feito ocultos entre a néboa. Cando viron os remeiros do pequeno barco, decatáronse que todos e cada un deles, tiñan por cabeza a dun touro, con longos cornos. E un deles os tiña tan, grandes, que todos creron que o seu ídolo tomara forma humana e viña ata a súa terra para ver si realmente as súas devocións eran verdadeiras ou non. Arribou a lancha a orilla, del saíron uns 10 homes, mailo, que tiña os cornos mais alongados . Os aldeáns deron un paso atrás, as mulleres e os nenos correron tralo valado, O seu aspecto daba arrepío . Viñan vestidos con peles, non se sabía a moi ben si eran vestidos o formaban parte do seu corpo. Peles e pelos estaban tan xuntos que era imposible distinguilos, Pero o que mais chamaba a atención eran as súas testas, non eran tales, só se podía distinguir, unha sorte de cabelos enmarañados e os cornos, e alá no fondo uns ollos , case todos eles azuis, que escrutaban dende a profundidade todo o que se movía o seu carón.

O druída mailo xefe, falaron con eles.
Os estranxeiros oiran falar das excelencias dos seus animais e do poder máxico que tiña o seu ídolo, e querían facerse con eles. Eran os fillos de Thor deus de deuses, e querían agasallalo cos mellores dos regalos. Escoitaran falar dos touros do fogar da Brétema, e se non llos daban polas boas levarían a destrución, non só a súa aldea, senón a toda a comarca, en forma dunha ola xigantesca, que mandaría o seu deus Thor, dende o confín do mar. As súas casas, vilas, e eles mesmos quedarían afundidos na inmensa marea que lles ía mandar. E así quedarían esquencidas para sempre da memoria dos homes, a súa pegada sobre a terra.
Tiñan dúas lúas para entregarlles os touros e sobre todo o ídolo máxico
Os homes fóronse a súa aldea, e os fillos de thor o seu barco.
Os Lugareños, non estaban dispostos a entrega-lo seu tesouro, tan doadamente os estranxeiros, si estes tiñan o deus protector, eles tiñan, tamén os seus deuses, e o gran touro, non os ía deixar desamparados, ante tales ameazas.
O druída reuniuse cos outros druídas, nun consello extraordinario, para atopar unha solución. Mais non a atopaban, a noite íase achegando, e a Brétema cubriu todo o val, non se vía, nada de nada, tan so notábase a humidade que o envolvía todo.
Pasou esa noite, ninguén durmira no poboado, O día despuntou e a brétema desapareceu, o sol brillaba e iluminaba todo. Os cornos escomenzaron a soar, chamando a todo o mundo: Homes, mulleres e nenos, correron ata o centro da aldea. O barco fuxiu con a Brétema, os seus deuses os salvaran do tráxico final. Os homes podían confiar nos deuses. Non os deixarían morrer, de esa maneira, e os deuses debían estar contentos con eles, xa que cada lúa chea ofrecíanlles os mellores dos agasallos, e as cabezas dos tenreiros, para alimentar a súa cornamenta. O mais seguro que durante toda a noite se librara a batalla entre deuses, e os seus venceran. A alegría volveu o poboado. Fíxose unha gran festa, ofreceron ofrendas o seu ídolo, Mataron porcos, galiñas, e becerros. Todo en honor o ídolo gañador da batalla, Beberon viño e cervexa quente. Cando chegou a noite, a brétema volveu a envolvelo todo, nunca antes se vira unha néboa tan espesa. Viña xel ada, podíase cortalo aire coa espada. Todos estaban bébedos, e fóronse durmir as súas casas. A noite transcorreu tranquila.
O día seguinte. O barco volvía estar varado na praia. Os primeiros en espertar, viron a súa silueta, co hastado na proa. Viron votalo bote e achegarse a veira da costa, viron baixar o cornilargo, seguido dos seus secuaces. Viron o druída ir falar con eles. E viron o xefe levantar a súa espada e de un so golpe, cortarlle a cabeza o seu sabio. Empezaron a soar os primeiros gritos, o pobo foise despertando. O xefe do pobo achegouse ata a beira, alí xacía o seu druída, con a testa separada do corpo e a súa sangue tinguindo de vermello o mar.
Falaron os xefes de ambos los dous bandos. Outra estocada e a cabeza do Brétema rodou pola area. E escoitouse un berro
“Quero os touros mailo ídolo dourado, se non, todos vos ides ter a mesma morte que os vosos xefes”
Non había outra solución, tiñan que atender a demanda do estranxeiro. Se o seu mago, e o mellor dos guerreiros e mais sabios non foran quen de vencelos ¿Como ían eles de ser capaces de facelo? E agora non tiñan guías que os mandasen.
Foron buscalos touros mailo seus deus. E llos entregaron os fillos de Thor. Xa saian estes pola bocana cando un gran estrépito, escoitouse ata o punto mais distante da comarca, unha tremenda ola, acabou co barco, e afundiu o val quedando so a vista as os outeiros da parte norte. Ninguén puido escapar da tremenda marea. Todos quedaron soterrados na auga. Cando os habitantes da aldea veciña se achegaron o lugar, viron con gran asombro que a aldea do fogar da brétema, desaparecera. E no seu lugar, so había un inmenso lago.
Pero alí no medio, parecía que había algo flotando. Trouxeron un bote, e algúns remeiros achegáronse o lugar, Aquelo que viran era un cestiño con dous meniños dentro.
Era o único que quedaba do pobo chamado. O fogar da brétema.
Contase tamén que dende aquela, escoltasen estranos, ruídos dende o fondo do lago, así como o muxir dun touro. Outros din que son os lamentos dos aldeáns, que aínda facendo o que os estranxeiros lles mandaran víronse afundidos xunto co seu ídolo no fondo do mar.
Cando as augas baixaron un pouco do nivel, víase a entrada dunha cova dende a outra orilla, ninguén se atrevía a entrar nela xa que dende alí os lamentos eran terroríficos. Pero esta xa é outra historia.

Fin

Saraiba

Agradezo a colaboración involuntaria e forzosa dos blogs e páxinas web de onde "roubei" as fotos, as miñas disculpas pola rapiña.

TACONATÁ

Hoy voy a enseñaros algo de Ferrol de la mano, mejor dicho de los pies, de otra famosa ciudadana ferrolana. Le llamaban Taconatá. Era una de tantas mendigas, pero como cada persona tenía una peculiaridad, iba recorriendo las calles de Ferrol a todo filispín*(1). No se quedaba quieta en lugar pidiendo, no, no, ella recorría las calles de Ferrol, de izquierda a derecha y de arriba abajo. Cuando alguien le daba una limosna decía ”Nunca chejamos a ricos” Y seguía caminando. Sin mirar a quien le había dado aquellas motas.
Salía de su casa, una vivienda en ruinas en la calle Atocha, bajaba hasta la calle del Sol, pasaba delante del cine Rena (Ya desaparecido) y se iba hacia la plaza del Marques Amboage. Personaje éste nacido en Ferrol, hizo las américas con la trata de esclavos, y regresó a Ferrol millonario y marques, a su muerte dejó escrito en su testamento que con su fortuna se hiciese una fundación con su nombre, en cuyos estatutos venía consignado que cada año se repartiesen entre los 100 vecinos más pobres de Ferrol la cantidad de 5000 pesetas, tocando a cada uno 50 pesetas que se repartirían el 31 de agosto, día de San Ramón, que así se llamaba dicho marques. Otro de los artículos del estatuto de dicha fundación decía que: todo joven de baja condición que destacase por trabajador y honradez, recibiría la cantidad de 1500 pesetas, para su exención del servicio militar, sólo las familias más pudientes se podían permitir este pago para librar a sus hijos del servicio militar. Aún cuando yo era niña, y ya no había manera de librarse de hacer la mili, se seguían pagando estas 1500 pesetas a los peludos nacidos en Ferrol, aparte de su soldada.
Pero bueno, estas son otras historias, tenemos a Taconatá entonces en la Plaza de Amboge, y con paso rápido, se dirige hacia la calle Real, por esta calle, la más principal de la ciudad paseaban, las pichoneras, con sus flamantes sombreros tocados con plumas de pichón, recogidas seguramente en la Plaza de Armas, en vez de las plumas de faisán que llevaban las señoras de bien adornando sus cabezas. Alguna que otra le daba algunas monedas, y ella decía su frase “nunca chejamos a ricos” y seguía su itinerario.
Corre que corre sin parar va hacia la cocina económica, allí están ya El Serranillo, Fabián con su flauta, Pantín, Petra la Cagalla (A saber el porqué de este nombre) y otros muchos mendigos que iban a esa casa en la calle del Carmen por su ración diaria de comida, en muchos casos la única en todo el día. El patrón Juanito, ordenanza de la institución iba tomando nota de quien iba, quien intentaba ir por segunda vez, quien faltaba ese día, era una manera de poder tener un control sobre los pobres de la ciudad, si alguno de ellos faltaba más de 3 días consecutivos, sonaba la voz de alarma entre los demás.
Después de despachar la sopa y poco más, Taconata, volvía a su quehacer diario, que no era otro que recorrer las calles una y otra vez. Se encontró a El Legionario, el recadero de las putas de la Calle San Pedro, que se hizo el de Cobas *(2), cuando ella extendió la mano, Y dijo ”Nunca chejamos a ricos” También vio como Paca la Peixa, pescadera y bebedora habitual, echaba el polvo*(3) un descampado detrás de la Plaza del Callao, donde ahora es la Comisaría de Policía.. Y la saludó ”Nunca chejamos a ricos” Se metió por la calle San Pedro, allí siempre pillaba algo, Vio a unos crios cantando a voz en grito

La conacha de palmira

tiene dos departamentos

uno para los soldados

y otro para los sargentos.

“Nunca chejamos a ricos” gritaron los niños al ver aparecer a Taconata.

Amparo Escardilla, salió del prostíbulo que regentaba a espantar a los chavales que se fueron gritando y corriendo calle abajo. Le dio una moneda a Taconata “Nunca chejamos a ricos” Y vuelta de nuevo a callejear por las calles del centro. Ya de regreso a su casa se encontró con El Nacho da Coruña, como siempre haciéndose el sabiondo, daba un discurso rodeado de pelones, que acababan de llegar en el nuevo reemplazo de marineros, a saber que les estaría contando.
Ya había acabado la jornada para Taconata.
Cuando murió, se dice que se encontraron 10 millones de las antiguas pesetas debajo del colchón ¿Será una de tantas leyendas urbanas?

Saraiba

a todo filispín*(1) ferrolanismo a toda velocidad, del inglés "full speed"
hizo el de Cobas *(2)ferrolanismo hacerse el despistado
echar el polvo*(3) ferrolanismo, echar la basura

Otro día pongo fotos